HẠC TRẮNG XOÈ CÁNH: HÀNH TRÌNH TÌM KIẾM BẢN SẮC GIỮA NHỮNG BIÊN GIỚI DỊCH CHUYỂN
Tác phẩm Hạc trắng xoè cánh của nhà văn Yoko Tawada vừa được trao Giải thưởng Văn học dịch năm 2025 của Hội Nhà văn Việt Nam. Bản dịch tiếng Việt do dịch giả Nguyễn Đỗ An Nhiên chuyển ngữ và được xuất bản bởi Nhà xuất bản Văn học. Giải thưởng là sự ghi nhận cho những nỗ lực đưa một trong những tiếng nói độc đáo của văn học đương đại thế giới đến gần hơn với độc giả Việt Nam.
Khi chiến tranh làm thay đổi cả ký ức
Chiến tranh không chỉ vẽ lại bản đồ các quốc gia mà còn làm rung chuyển ký ức và căn tính của con người. Khi biên giới bị xóa bỏ hoặc thay đổi, những vùng đất từng là “quê hương” có thể trở nên xa lạ chỉ sau một đêm.
Con người buộc phải rời đi, mang theo trong mình những mảnh ký ức của một nơi chốn đã biến mất hoặc không còn thuộc về họ.
Thông qua câu chuyện giàu tính biểu tượng, Yoko Tawada gợi mở một cách nhìn mới về bản sắc cá nhân.
Bản sắc không phải là một điểm cố định gắn với nơi sinh ra. Nó được hình thành và biến đổi trong suốt cuộc đời, qua những cuộc gặp gỡ văn hóa, những ngôn ngữ khác nhau và những trải nghiệm di chuyển không ngừng.
Khi sống giữa những lớp ký ức, ngôn ngữ và trải nghiệm chồng chéo, con người học cách tồn tại trong sự đa dạng đó, đồng thời tìm ra điểm tựa tinh thần cho chính mình.
Misa sống đơn độc ở Berlin. Người hàng xóm của cô, ông M, sinh ra tại Đông Phổ nhưng phải rời bỏ quê hương trước khi chiến tranh kết thúc để trở về nước Đức. Khi lắng nghe câu chuyện của ông, Misa bị cuốn vào những biến động của cả hai đất nước – Nhật Bản và Đức – nơi chiến tranh không chỉ vẽ lại bản đồ mà còn xoá nhoà danh tính của bao con người. Những cuộc di cư, những con số tử vong lạnh lẽo, ranh giới mong manh giữa quốc gia và dân tộc – tất cả như làn sương phủ lên kí ức, buộc cô phải nhìn lại những gì tưởng như đã định hình vĩnh viễn.
Một ngày nọ, ông M rủ cô đến lớp thái cực quyền. Ở đó, giữa những người xa lạ – nữ đại gia người Nga Alyona, thợ làm bánh Backer, giáo viên tiếng Anh Rosalinde – Misa đã học cách nâng cánh tay mình thật vững chãi, như con hạc trắng xoè cánh giữa bầu trời.
Ở góc nhìn ấy, Hạc trắng xoè cánh không chỉ là câu chuyện về chiến tranh, mà còn là câu chuyện về sự trưởng thành, khả năng thích nghi và lòng can trường của con người trong một thế giới luôn biến động.
Với chiều sâu tư tưởng và phong cách văn chương độc đáo của Yoko Tawada, Hạc trắng xoè cánh là một tác phẩm đáng đọc cho những ai quan tâm đến văn học đương đại, ký ức lịch sử và câu chuyện về căn tính trong thời đại toàn cầu hóa.
